Η δημοκρατία ως σχολείο

Η δημοκρατία ως σχολείο.

 

Σε καιρούς χαλεπούς και μίζερους, φρόνιμο είναι να μελετήσουμε επιμελώς την Ιστορία. Τα διδάγματά της, τα πάθη της, οι κύκλοι της πάντα έχουν κάτι να μας πουν. Εννοώ φυσικά την ελεύθερη και δημιουργική μελέτη, δεν χρειάζεται ούτε προγονολατρεία, ούτε επιλεκτική χρήση των γεγονότων για συντήρηση των ψευδαισθήσεων.

Ενα θέμα που αναδεινκύεται αβίαστα είναι αυτό της στρατηγικής. Πόλεμοι, νίκες, ήττες, εποικισμοί, συμμαχίες, πολιτική θεωρία και δημοκρατική πρακτική, από την ομηρική εποχή μέχρι τις μέρες μας, όλα σχετίζονται τελικά με επιλογές που καθορίζουν το μέλλον του τόπου, το μέλλον των γενεών, το μέλλον του έθνους.

Είμαστε λαός με έντονη ατομικιστική συμπεριφορά και η δημοκρατία, ως συλλογικό δημόσιο αγαθό, αφενός πρέπει να μετριάζει τις ατομικές διεκδικήσεις, αφετέρου να οδηγεί με τις σύννομες αποφάσεις σε μια αποδεκτή και δημιουργική εθνικά και κοινωνικά προσέγγιση. Οι εποικισμοί υποχρέωσαν τους ατομικιστές έλληνες να συνεργαστούν, να αναζητήσουν νέες οικονομικές οδούς, να συγχρωτισθούν με νέα ήθη και να μεταλαμπαδεύσουν σε άλλους λαούς τα πολύτιμα αγαθά τους, τον νόμο και τη δημοκρατική οργάνωση της Πολιτείας. (βλ. το λαμπρό έργο του Paul Faure, « La vie quotidienne des colons grecs, VIe siècle avant J-C », éd. Hachette, Paris 1978).

Στη σημερινή εποχή, μια εποχή μεγάλης αστάθειας και ανατροπών, οι διαχρονικές εμπειρίες μας μπορούν να αξιοποιηθούν και να δώσουν διέξοδο. Χρειάζεται περίσκεψη, ανάλυση, επιλογές, στόχοι, μέσα. Αυτά είναι απαραίτητα προκειμένου να υπεβούμε την προϊούσα παρακμή του τόπου. Χρειάζεται συνεπώ εθνική συνεννόηση, αναζωογόνηση των δημοκρατικών θεσμών και σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης.

Επειδή όμως σήμερα λείπει παντελώς η στρατηγική, αφού κυριαρχεί σε απελπιστικό βαθμό το ατομικό, συντεχνιακό, μικροκομματικό συμφέρον, αφού ο δημόσιος διάλογος πάσχει, ας φτιάξουμε τώρα το εργαλείο που λείπει: «Ελληνική στρατηγική», ως νέος θεσμός πανεθνικού επιπέδου, όπως έκαναν ήδη άλλες χώρες. Επιστήμονες κύρους έχουμε, μυαλά έχουμε, και εδώ και έξω, στην αστείρευτη δεξαμενή του απανταχού ελληνισμού. Η εποχή που άρχισε θέλει τομές με γνώση. Ας τολμήσουμε.

 

Αθ. Θεοδωράκης, Μάρτιος 2018