Τα πολλαπλά διλήμματα της ανάπτυξης

Τα πολλαπλά  διλήμματα της ανάπτυξης

 

του

Αθ. Θεοδωράκη

πολιτικού επιστήμονα

www.neopolitevma.gr

 

 

Μια σειρά από πολύ πρόσφατα άρθρα και παρεμβάσεις στον τύπο (Σεραφείμ Κωνσταντινίδης, Θεόδωρος Παναγιωτίδης, Ναπολέων Μαραβέγιας, Ελίζα Παπαδάκη, Κώστας Καλλίτσης, Γεώργιος Δρίσης) θίγουν γενικότερα το ζήτημα της έλλειψης αναπτυξιακής στρατηγικής και ειδικά το θέμα των σχέσεων εισαγωγών-εξαγωγών και παραγωγής-κατανάλωσης.

Τα δύο αυτά δίδυμα μπορούν να διαβαστούν και διαφορετικά:παραγωγή-εξαγωγές, εισαγωγές-κατανάλωση. Σημασία έχει όμως το πρόβλημα της πραγματικής οικονομίας. Δεν παράγουμε αρκετά αγαθά που να είναι διεθνώς εμπορεύσιμα και εξαρτώμεθα ακόμα από τις εισαγωγές. Συνοψίζοντας τα επιχειρήματα μπορούμε να πούμε ότι η κρίση οδήγησε σε μείωση των εισαγωγών, αλλά δεν αυξήθηκαν σημαντικά οι εξαγωγές. Παγιώνεται δυστυχώς ένα νέο πλαίσιο διαρκούς ζήτησης εισαγομένων προίόντων λόγω του φθηνού κόστους. Κι επειδή η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας δεν βελτιώνεται με διατάγματα, «διαρθρωτικές προσαρμογές» και οριζόντιες μειώσεις μισθών το πεδίο γίνεται πρόσφορο για μια νέου είδους εξάρτηση. Αυτή τη φορά όχι λόγω μεγάλης ρευστότητας κεφαλαίων, υπερκατανάλωσης,  κτλ, αλλά λόγω αδυναμίας της εσωτερικής παραγωγής και διάλυσης των επιχειρήσεων.

Πέρα από τους λόγους που αφορούν τη σημερινή πολιτική (υπερφορολόγηση, έλλειψη ρευστότητας, γραφειοκρατία και διαφθορά) ο παραγωγικός τομέας δεν συνδέεται επαρκώς με τη μεταποίηση κι έτσι δεν φαίνεται κάποια διέξοδος. Ο πρωτογενής τομέας π.χ. δεν έχει χρηματοδότηση και η ισχυρή γραφειοκρατία εξουδετερώνει τα όποια ωφέλη των κοινοτικών ενισχύσεων. Το παράδειγμα του προγράμματος των νέων αγροτών που μόλις ανακοινώθηκε είναι ενδεικτικό: δεκάδες όροι, απίστευτες διαδικασίες για έγκριση δέκα χιλιάδων ευρώ, σε τρεις φάσεις κι ενώ το αντίστοιχο πρόγραμμα του 2009 δεν έχει ολοκληρωθεί. Οι νέοι δεν έχουν πρόσβαση στην τραπεζική αγορά κι αισθάνονται απογοητευμένοι, ανίσχυροι μπροστά στην έλλειψη ενδιαφέροντος.

Υπάρχει ανοιχτό το θέμα του Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης. Αναμένουμε την σχετική κυβερνητική πρόταση με μεγάλο ενδιαφέρον. Μελέτες υπάρχουν, ανάγκη ορισμού κατεύθυνσης και προτεραιοτήτων υπάρχει, θα δούμε το πνεύμα της έκθεσης και θα κρίνουμε. Στο μεταξύ μια οικονομία που επιμένει στον τομέα των υπηρεσιών παρά τα παθήματα του παρελθόντος δεν έχει μέλλον. Μια νέα ισορροπία χρειάζεται και ο πρωτογενής τομέας, η μεταποίηση και οι εξαγωγές μπορούν να απογειώσουν την εθνική οικονομία. Αν αυτό το πλαίσιο συνδυασθεί με τον τουρισμό τα αποτελέσματα θα είναι απτά.  Αν επιπλέον βρεθούν κι εργαλεία λειτουργικά, αποτελεσματικά και κεφάλαια για επενδύσεις,  ακόμα καλύτερα. Αν όχι, αν μείνουμε πάλι στις αοριστίες και γενικολογίες τότε η επιβράδυνση της ανάκαμψης και η μεγάλη ανεργία των νέων θα δημιουργήσουν νέες κι εντονότατες  κοινωνικές προκλήσεις.