Είμαστε όλοι άνθρωποι…

Αθανάσιος ΘεωδωράκηςΤου Αθανασίου Θεοδωράκη
πολιτικού επιστήμονα,

συγγραφέα του βιβλίου «Εξαιρετικώς επείγον. Πολιτεία και Δημοκρατία Ανθρωπιάς». Εκδόσεις Μανιφέστο

«Είμαστε όλοι άνθρωποι και  γι αυτό έχομε χρέος να κάνουμε μόνο τέτοιες προτάσεις και να ψηφίζουμε τέτοιους νόμους  που κανενός του ανθρώπου το αίσθημα δεν θα πληγώσουν….»

Δημοσθένης

Τί σημαίνει ανθρωπισμός σήμερα; Θεωρώ  ότι είναι η μόνη στέρεη βάση για την ειρηνική πορεία της οικουμένης. Τώρα που όλα αναθεωρούνται ή ευτελίζονται, ο άνθρωπος χρειάζεται αρχές, αξίες, συνεργασία, συνεννόηση, αξιοπρέπεια.

Ο αττικός ανθρωπισμός επηρέασε την κλασική πολιτική σκέψη και κατ’επέκταση τον βυζαντινό και αναγεννησιακό ανθρωπισμό. Η γνωστή ρήση «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος» δείχνει το δρόμο που ακολούθησε η αττική σκέψη και στη συνέχεια η λατινική γραμματεία, με το ρητό: «Ανθρωπος είμαι, τίποτε το ανθρώπινο δεν το λογιάζω ξένο» (βλ. Werner Jaeger, « Δημοσθένης », εκδόσεις MIET)

Ας πάρουμε για παράδειγμα την κρίση που ζούμε στη χώρα μας, αλλά και διεθνώς, και τις βαθύτερες αιτίες της. Αποδείχθηκε ότι η σημερινή οικονομία δεν σχετίζεται με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Η πραγματική οικονομία ελάχιστη σχέση έχει με το ισχύον σύστημα της ξέφρενης κατανάλωσης και της κερδοσκοπίας. Το ΑΕΠ, εθνικό ή παγκόσμιο, αποτελεί ένα ελάχιστο μέγεθος σε σχέση με τα χρηματιστηρικά μεγέθη και τα υπο-προϊόντα του διεθνούς συστήματος. Η παραγωγή αγαθών δεν σχετίζεται με την κατανάλωση, το εμπόριο ανακυκλώνει αγαθά και δημιουργεί υπηρεσίες που αποσκοπούν αποκλειστικά στο κέρδος, που δεν αφορούν τις ανάγκες της οικογένειας. Διαφήμιση, εμπόριο, κερδοσκοπία, χρηματιστήρια, κερδοσκοπικά τεμεία και τράπεζες δημιούργησαν με την ανοχή της πολιτικής αυτό που ονομάστηκε καπιταλισμός-καζίνο. Ενα σύστημα αυτονομημένο από την πολιτική, χωρίς κανένα έλεγχο, που αποσκοπεί στην επιβίωσή του και που καταστρέφει τις πλουτοπαραγωγικές πηγές του πλανήτη. Και που τελικά δεν ενδιαφέρεται παρά μόνο για τα κέρδη του, οι φτωχοί αυτού του πλανήτη αυξάνονται, με εξαίρεση τις χώρες BRICS, κι εκεί με τις γνωστές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, οι ανισότητες μεγαλώνουν.

Η κοινωνία, οι πολίτες  και κυρίως το πολιτικό μας σύστημα αδυνατεί να κατανοήσει την βαθιά συστημική κρίση και να εξάγει τα απαραίτητα συμπεράσματα. Οι απλουστεύσεις περισσεύουν, η καταγγελία κυριαρχεί, οι αποδιοπομπαίοι τράγοι (ξένοι, συνωμότες, κλπ) εφευρίσκονται εύκολα. Πέρα από τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τα εφήμερα τερτίπια επικοινωνίας,  σημασία έχει η κατανόηση του τρόπου του σκέπτεσθαι, η ανάλυση, η διαβούλευση και τελικά η απόφαση. Αυτό απαιτεί καίρια ερωτήματα και συνεπώς επώδυνες επιλογές: γιατί φτάσαμε εδώ; Πώς θα γίνει η κάθαρση του δράματος; Πώς θα αποφύγουμε την επανάληψη των ιδίων λαθών;

Το ελληνικό πολιτικό φάσμα αδυνατεί να κατανοήσει την κρίση, αδυνατεί να συλλάβει τα βαθύτερα αίτιά της. Από το ένα άκρο στο άλλο, η ελληνική πολιτική σκηνή δεν έχει πρόταση. Αυτό που ζούμε είναι τραυματικό, σκληρό, άδικο κι αδιέξοδο,  αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε το κύριο: όλοι σχεδόν διαμαρτύρονται εναντίον όλων, εναντίον της σημερινής πολιτικής, της τρόϊκας, του Μνημονίου κοκ, αλλά δεν υπάρχει τεκμηριωμένη εναλλακτική πρόταση. Εννοώ πρόταση που να δίνει εθνική προοπτική, πρόταση με νόημα, με πειθώ, με κατεύθυνση και κοινωνικό περιεχόμενο.

Τί μέλλει γενέσθαι; Σε περιόδους κρίσης, όπως η σημερινή, οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες. Οι βίαιες και ραγδαίες οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές οδηγούν αναπόφευκτα σε αναδιάρθρωση του πολιτικού τοπίου. Μέχρι σήμερα  οι τάσεις που διαφαίνονται, χωρίς όμως να παγιώνονται, είναι αυτές της διαμαρτυρίας, της οργής.  Υπάρχει όμως και η αυξανόμενη διερεύνηση, εκ μέρους των πολιτών,  εναλλακτικών πολιτικών σκέψεων και προτάσεων. Οι παραδοσιακοί πολιτικοί σχηματισμοί όλων των τάσεων,  είναι φθαρμένοι και κυρίως ανίκανοι να κατανοήσουν την συντελούμενη μετάλλαξη και την άφιξη της νέας εποχής. Γι αυτό το πολιτικό τοπίο είναι θολό, οι πολίτες δυσαρεστημένοι αλλά και αμήχανοι, το πολιτικό προσωπικό  σε φάσεις άμυνας και αγώνα προσωπικής επιβίωσης. Δεν υπάρχουν  δημιουργικές ανεξάρτητες φωνές, αλλά δεν έχουμε και θεσμούς ικανούς να προτείνουν λύσεις χωρίς να προκαλέσουν την καχυποψία, τη λοιδωρία,  αφού δεν στάθηκαν στο ύψος της αποστολής τους.

Παρά την εξαιρετική και έκρυθμη κατάσταση που βιώνουμε σήμερα, η χώρα δεν διαθέτει εθνικό σχέδιο δράσης, δεν υπάρχει στρατηγική εξόδου από την κρίση, ούτε προοπτική μιας ανάπτυξης διαφορετικού τύπου σε σχέση με το μοντέλο που μας έφερε στην καταστροφή. Κι όμως είναι επείγον να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα μέτωπα, να επεξεργασθούμε λύσεις, να θέσουμε προτεραιότητες, να δώσουμε ελπίδα στην κατακερματισμένη κοονωνία και κυρώς στη νέα γενιά. Πτωχοί, νεόπτωχοι, κρυφόπτωχοι, μη απασχολήσιμοι  και όλοι οι σχετικοί θλιβεροί νεολογισμοί αδυνατούν να εκφράσουν την κοινωνική αποξένωση και την πίκρα των συνανθρώπων μας που οδηγούνται στο περιθώριο, τόσο στις πόλεις όσο και στην επαρχία.

Το κλειδί στην υπόθεση δεν βρίσκεται στον λαϊκισμό, στην αποχή ή στην αντι-πολιτική στάση, αλλά στην ίδια την πολιτική. Χρειάζεται αλλαγή πορείας  με όχημα ένα ριζοσπαστικό δημοκρατικό σχηματισμό, δηλαδή ένα νέο πολιτικό  φορέα  που θα θέσει ως στόχο τη δημιουργία μιας νέας πολιτικής ζωής. Όλοι οι τομείς πάσχουν, είναι πλέον γνωστά και φανερά τα στοιχεία, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην πρόνοια, στην οικονομία, στον πολιτισμό κλπ, και οι αναγκαίες αλλαγές πρέπει να επηρεάσουν κυρίως τις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές των πολιτών. Η διαφθορά έγινε συνήθης πρακτική και η πολιτική τη συντηρεί με διάφορους τρόπους. Προϋπόθεση για την πολιτική αυτή αλλαγή είναι η σύλληψη ενός νέου σχεδίου, μιας νέας πρότασης και σχέσης του πολίτη με το κράτος και κυρίως την παραγωγή. Χωρίς αποτελεσματικό και δίκαιο κράτος, χωρίς παραγωγική οικονομία και κυρίως χωρίς χρήσιμες κοινωνικά μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να προχωρήσει τίποτε και το αδιέξοδο θα συνεχίζεται. Το εύρος όμως των προβλημάτων είναι τεράστιο γι αυτό δεν αρκεί πλέον ένα νέο κεντροδεξιό ή κεντροαριστερό κόμμα κλασσικού τύπου, ή μια συσπείρωση στελεχών γύρω από ένα πολιτικό πρόσωπο, ή ακόμα μια διάσπαση υφισταμένων κομματικών σχημάτων.

Χρειάζεται ένα εθνικό ριζοσπαστικό κίνημα δημιουργικότητας, παραγωγής και ανθρωπιάς που θα επανεξετάσει τα πάντα (θεσμούς, νομοθεσία, πρακτικές) στη βάση μιας εθνικής στρατηγικής, με στόχο τη δημιουργία κράτους δικαίου. Χρειάζεται μια Δημοκρατία Ανθρωπιάς με άφθαρτη ηγεσία και νέους τρόπους άσκησης της πολιτικής και κυρίως με αίσθηση της ευθύνης , της αξιοπρέπειας, της εντιμότητας, της αλληλεγγύης  και της κοινωνικής προσφοράς. Αυτό το κίνημα πρέπει να εκφράσει την νέα κατάσταση, να δώσει δημιουργική διέξοδο στη νέα γενιά, να δημιουργήσει κοινότητα ανθρώπων και ελπίδα για τη χώρα.

Πάνω από κόμματα, συντεχνίες και κλειστά επαγγέλματα. Για την Ελλάδα.